Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 

Theo đó, EU đã đưa ra nhiều thay đổi, nâng tiêu chí được hưởng GSP và có thể có một vài thay đổi lớn về ưu đãi GSP dành cho một số nước được xem là cường quốc đang nổi (emerging power), như Ấn Độ, Thái Lan và nhiều hàng hoá nhập khẩu từ những nước đang phát triển nhanh như Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, sẽ không còn được hưởng ưu đãi như trước nữa.

 

Theo đề xuất, số nước được hưởng GSP vào EU sẽ giảm từ 176 nước xuống còn 80 nước.

 

Do EU đã quyết định gia hạn áp dụng quy định GSP hiện hành thêm 2 năm nữa nên theo kế hoạch, quy định mới sẽ được áp dụng từ năm 2014.

 

Căn cứ vào những tiêu chí mới này, Việt Nam vẫn nằm trong danh sách được hưởng ưu đãi GSP của EU đến đầu năm 2014.Ước tính trung bình khoảng 40% hàng hoá của Việt Nam vào EU được hưởng GSP, trong khi tỷ lệ này của Thái Lan là khoảng 60%. Hiện những sản phẩm Việt Nam xuất nhiều sang EU là dệt may, giày dép, cà phê, hải sản, thủ công mỹ nghệ.

 

Hiện nhiều hàng hoá Việt Nam được hưởng GSP (tức được hưởng mức thuế suất bằng 0% hoặc thấp hơn quy định của WTO). Thực tế, ngoài hàng hoá thuộc mục XII của Việt Nam xuất vào EU như giày dép, ô dù, túi xách,…hầu hết các sản phẩm khác của Việt Nam đều được hưởng GSP khi xuất vào thị trường này. Trong đó, giày dép chỉ được hưởng mức MFN, tức 7,69% thay vì mức GSP 3,5-4%. May mặc vẫn được hưởng mức thuế ưu đãi GSP 9,6%, thay vì mức MFN 12%.

 

Tuy nhiên, theo dự đoán, Việt Nam sẽ có sự tác động từ quy chế này khi EU tiếp tục áp dụng cơ chế “trưởng thành”: không cho hưởng ưu đãi GSP đối với một “Mục” của Biểu thuế trong trường hợp nhập khẩu được hưởng ưu đãi GSP từ một nước có thị phần trong tổng nhập khẩu được hưởng GSP đạt tới 17,5%. Riêng với hàng dệt may thì giới hạn này là 14,5%.

 

Mặc dù, tiêu chí “trưởng thành” được EU nâng lên đôi chút từ 12,5% lên 14,5% đối với hàng dệt may và từ 15% lên 17,5% đối với các nhóm hàng còn lại nhưng trong thực tế thách thức đối với Việt Nam lại tăng lên đáng kể vì: (i) EU mở rộng diện các Mục có thể bị “trưởng thành” từ 21 lên 32; (ii) Theo tiêu chuẩn mới, sẽ có rất nhiều nước đang phát triển có trình độ phát triển cao hơn Việt Nam không được hưởng GSP của EU nữa, nên thị phần hàng nhập từ Việt Nam sẽ tăng lên rất nhiều trong tổng nhập khẩu được hưởng GSP của EU. Nhiều khả năng có nhiều mặt hàng chủ lực của Việt Nam như dệt may dễ đạt tới ngưỡng "trưởng thành".

 

Do đó, từ 2014 nguy cơ EU không cho một vài mặt hàng chủ lực của ta hưởng ưu đãi GSP là rất cao và sẽ quai lại mức thuế suất tối huệ quốc (MFN) áp dụng cho nước thứ ba. Hiện nay, EU đã thực hiện tiêu chí "trưởng thành" - không được hưởng ưu đãi GSP nữa, đối với Mục XII mà chủ yếu là giày dép của Việt Nam.

 

 

Thứ nhất, giảm số lượng nước đang phát triển được hưởng GSP: Giữ các mặt hàng và mức được hưởng ưu đãi thuế GSP như hiện nay, nhưng giảm số nước được hưởng GSP từ 176 xuống còn khoảng 80. Những nước đang phát triển không được hưởng GSP nữa là các nước được cho là đã có sức cạnh tranh toàn cầu, có thu nhập bình quân đầu người trên trung bình theo phân loại quốc tế của Ngân hàng Thế giới (WB) trong 3 năm trước thời điểm xem xét lại danh sách được hưởng GSP (trước 1 tháng giêng hàng năm). Ở thời điểm hiện nay, mức thu nhập bình quân đầu người trên trung bình của WB là từ 3946 USD/năm/người. Theo bảng phân loại với số liệu 2009 của WB (kèm theo) thì có 93 nước và lãnh thổ đạt tiêu chí này trên tổng số 181 nước và lãnh thổ được xếp loại. Như vậy từ Algieria (4029 USD) trở lên sẽ không được hưởng và từ Turkmenistan (3904 USD), Thái Lan (3893 USD) trở xuống vẫn được hưởng. Trong thực tế, tới năm 2014, khi quy định mới về GSP của EU có hiệu lực thì bảng phân loại này sẽ thay đổi và những nước như Thái Lan có thể sẽ thuộc diện không được hưởng GSP.

 

Ngoài ra,các nước đã được hưởng ưu đãi vào thị trường EU theo các thoả thuận khác có mức thuế nhập khẩu vào EU bằng hoặc thấp hơn mức thuế GSP thì cũng không hưởng GSP nữa. Các nước này là các nước đã có Hiệp định về Thương mại tự do (FTA), Hiệp định về Đối tác Kinh tế (EPA) hoặc chế độ thương mại đặc biệt như đối với các nước trên bán đảo Balcan.

 

Thứ hai, dùng GSP+ để yêu cầu một số nước thực hiện các công ước quốc tế về nhân quyền, tiêu chuẩn lao động, môi trường và quản lý công: EU có thể xem xét cho hưởng thuế GSP+ ưu đãi hơn thuế GSP vào bất kỳ thời điểm nào thay vì1,5năm/lần như trước đây. Tuy nhiên, nước muốn được hưởng GSP+ phải cam kết hợp tác hiệu quả và toàn diện với các tổ chức quốc tế, thực hiện các công ước quốc tế. EU sẽ tăng cường giám sát và kiểm tra đồng thời có cơ chế dừng cho hưởng GSP+ ngay khi EU cho là cần thiết.

 

Thứ ba, tăng cường hiệu quả của các ưu đãi thương mại cho các nước chậm phát triển: Giảm số nước được hưởng GSP sẽ làm giảm áp lực cạnh tranh cho các nước này tại thị trường EU.

 

Thứ tư, tăng cường khả năng dự báo, minh bạch và ổn định của hệ thống GSP: Hệ thống này có thể chấm dứt bất cứ lúc nào thay cho việc xem xét 3 năm 1 lần hiện nay. Tạo điều kiện hấp dẫn các nhà nhập khẩu mua hàng của các nước được hưởng GSP...